Lời bài hát

Từng đoàn xe bỏ lại Sài Gòn buổi bình minh phía sau để hướng về miền Tây. Từ bên ngoài lối quẹo vô sân UBND xã Mỹ Hòa, huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long đã đầy kín xe 4 chỗ, xe 16 chỗ biển số Sài Gòn, Long An, Đồng Nai… Chiếc ghe chở chúng tôi phóng ào ào trên nhánh sông Hậu, đi ngang một nhánh của đường dẫn lên cầu Cần Thơ, dòng chữ “An toàn là bạn. Tai nạn là thù” đập vào mắt tôi, nhức nhối.

Ở bất cứ chỗ nào ghe đi tới, ngước mắt nhìn lên, tôi đều thấy hai chiếc cột trụ sừng sững của cây cầu dây văng lịch sử trong ngành giao thông châu Á. Bởi vậy mà nó đã, đang và sẽ là dấu ấn trong lòng những người dân nơi đây. Tên của những người đã ra đi có thể được khắc lên bia tưởng niệm đặt nơi đầu cầu, còn những người thân của họ thì sẽ ra sao?

Ghe quẹo ngang vô một con lạch nhỏ. Xứ sở của bưởi Năm Roi là đây. Không biết bao nhiêu cây bưởi, cây nào cũng trĩu trịt trái, nghĩ mà tội cho người nông dân mới đây mất không bao nhiêu tỷ đồng do một bài báo vô tâm phản ánh ăn bưởi bị ung thư.

11 gia đình chúng tôi ghé thăm là 11 hoàn cảnh, 11 sự đời. Khắc khổ và nghiệt ngã. Có những tiếng khóc nấc, có những giọt lệ đã lăn dài cả tuần này, có cả những ánh nhìn trẻ thơ mệt mỏi cạn khô nước mắt.

Phải một lúc sau khi thắp nén nhang trên bàn thờ của anh Trọt (ấp Mỹ Thới 1), tôi mới nhìn thấy ở góc nhà đối diện là một ban thờ khác cũng còn rất mới. Mẹ anh mới mất chưa qua 49 ngày. Liệu đó có phải là “tang trùng tang” như người mình hay tin. Phải một lúc sau khi những giọt nước mắt lăn dài trên gò má gầy xanh của vợ anh Trọt, tôi mới nhấc được chân đi tới ngồi bên chị. Tấm thân gầy của chị run run sau những lời nói, đã 7 ngày những giọt nước mắt này tuôn rơi, tôi tự hỏi khi nào nước mắt chị không còn rơi nữa. Con trai lớn của anh nhỏ bé hơn lứa tuổi thiếu niên 15. Hay vì tôi đã quen nhìn những cô những cậu tuổi teen hớn hở nơi đô thị phát triển? Nắm tay bàn tay em, bàn tay to và thô ráp, từ nay bàn tay này sẽ còn chai sần hơn nữa, vì giờ mẹ chỉ còn có thể dựa vào em như người đàn ông lớn nhất trong gia đình.

Trưa trầy trưa trật, đôi bàn chân của những đứa con gái thành phố loạng choạng trên mô đất còn tươi màu bùn. Lối đi nhỏ xíu, trơn láng, lúc đó trong đầu chúng tôi chẳng còn nghĩ tới đẹp và duyên, tôi chỉ mong sao mình đừng ngã, dù phải bám víu vào những người bạn cùng đi, để được đi cho tới, được gặp và sẻ chia với họ - những người phụ nữ, những em bé thơ khắc khoải chờ tia hy vọng đã tắt.

Ở nơi này là người vợ trẻ bấm chặt vai tôi ngăn những giọt nước mắt đã khô và tiếng nấc nghẹn lòng cho người chồng xấu số (anh Sáu, ấp Mỹ Hưng 2). Trong căn nhà cất tạm bợ trên mảnh vườn của người ta, giờ chỉ còn chị và đứa con 4 tuổi say ngủ trên võng. Đường vào nhà chị thật sâu và khó đi, chân tôi đạp trên bùn mới, cỏ mới chuồi chuội, con đường này anh vẫn về nhà với mẹ con chị mỗi chiều tan ca.

Ở nơi kia là đứa con thơ ngồi lọt thỏm phía trước xe máy của người bà con ôm khư khư bát nhang của ba nó (anh Hơn, ấp Mỹ Thới 2). Ba nó còn nằm đâu đó dưới đống đổ nát kia còn chưa đưa được thi thể về. Mẹ nó đã bỏ đi đâu đó từ 2 năm nay rồi, bỏ lại nó ở với ba trong căn chòi lá giữa đồng không mông quạnh. Người ta không cho nó khóc, nó không gào thét nhưng sao nước mắt cứ lã chã quẹt ngang. Di ảnh của ba nó trên chiếc bàn nhỏ xíu kia còn không được mở mắt.

Ở chỗ khác là một bầy con nít chiều chiều đợi ba tụi nó (anh Chúng, ấp Mỹ Hưng 1) về mang cả 4 anh chị xuống bờ sông tắm. Giờ thì ai tắm cho tụi nó khi ngọai đã già yếu lắm rồi còn mẹ phải đi làm mướn cho người ta. Thằng em thứ đứng trên bờ đã 7 tuổi nhưng không biết nói cứ nắm tay tôi khi chân tôi đã đặt trên mũi ghe. Nhìn vào đôi mắt ngây dại của nó, tim tôi đau thắt vì không hiểu nó có cảm nhận được nỗi đau mất cha hay không.

Đã gần giờ Ngọ, giờ này ở một làng quê thanh bình sẽ thơm mùi rạ bếp, ở nơi này sao cô quạnh quá. Thắp nén nhang trên bàn thờ các anh, điều luôn khiến tôi đau đáu nhìn là những chén cơm nhỏ, những chén đồ mặn cũng bé xiu xiu. Cơm gạo miền Tây trắng và thơm lắm, đồ mặn đơn sơ nhưng ấm tình thương lắm, các anh liệu có biết điều đó không. Cổ họng tôi nghẹn đắng, ôi những mảnh đời…

"Con thương ba nhiều. Trời nắng mà cứ quanh quẩn bên trụ cầu làm sao chịu nỗi. Con giành ca ngày để ba bớt cực. Bớt cực cho ba mà đời con ngắn quá. Nếu ông trời cho ba đổi lại. Giá mà..."

"Thằng hai nói với má: "Con làm chín ngày nữa là đủ tháng. Lĩnh được lương tháng này, con sẽ kéo lá về sửa lại chái nhà”. Vậy mà chưa lĩnh được tháng lương đầu tiên, con đã không về nữa..."

"Con ngơ ngác nhìn mấy chú chụp hình. Nhìn người ta ra vô, đi qua đi lại. Chốc lát, ai đó xoa đầu bảo: "Tội nghiệp". Con hỏi mẹ ngơ ngác: "Vậy là con mồ côi hả mẹ?". Mẹ khóc..."

Mở rộng